તરંગ પ્રસરણને સમજવા માટે તરંગ અગ્ર (wavefront) નો ઉપયોગ સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
સિદ્ધાંત: તરંગ અગ્રનો દરેક બિંદુ અથવા કણ સ્વતંત્ર ગૌણ ઉદગમ તરીકે વર્તે છે અને તેમાંથી ગૌણ ગોલીય તરંગો ઉત્સર્જિત થાય છે. ખૂબ જ નાના સમયના અંતરાલ પછી,આ તમામ ગૌણ ગોલીય તરંગોને સ્પર્શતી સપાટી નવા તરંગ અગ્રનું સ્થાન અને આકાર આપે છે.
મૂળભૂત રીતે,હાઈગેન્સનો સિદ્ધાંત એક ભૌમિતિક રચના છે.
ધારો કે $F_{1} F_{2}$ એ $t=0$ સમયે ગોલીય તરંગ અગ્રનો એક ભાગ દર્શાવે છે,જે બહારની તરફ પ્રસરતું તરંગ છે.
હાઈગેન્સના સિદ્ધાંત મુજબ,આ તરંગ અગ્રના તમામ બિંદુઓ $(F_{1} F_{2})$ (જેમ કે $A, B, C, \ldots$) ગૌણ ઉદગમો તરીકે વર્તે છે. જો તરંગનો વેગ $v$ હોય,તો $\tau$ સમયમાં કપાયેલું અંતર $v \tau$ થાય.
$t=\tau$ સમયે તરંગ અગ્રનો આકાર નક્કી કરવા માટે,ગોલીય તરંગ અગ્ર પરના દરેક બિંદુથી $v \tau$ ત્રિજ્યાના ગોળાઓ દોરો અને આ તમામ ગોળાઓને સામાન્ય સ્પર્શક દોરો. $\tau$ સમય પછી આ ગોળાઓને સ્પર્શતી સપાટી નવા તરંગ અગ્રનું સ્થાન અને આકાર આપે છે,જે આગળની દિશામાં $G_{1} G_{2}$ છે. આ $O$ કેન્દ્ર ધરાવતું ગોલીય તરંગ અગ્ર છે. પાછળની તરફ $D_{1} D_{2}$ ગોલીય તરંગ અગ્ર મળે છે. $G_{1} G_{2}$ પરના બિંદુઓ $A^{\prime}, B^{\prime}, C^{\prime}$ નવા ગૌણ ઉદગમ તરીકે વર્તે છે.

Explore More

Similar Questions

પ્રકાશના તરંગો સીધી રેખામાં પ્રસરણ પામે છે,તેનું કારણ શું છે?

નીચેનામાંથી કઈ ઘટના હાઈગેનનો સિદ્ધાંત સમજાવી શકતો નથી?

સમતલ તરંગાગ્ર સાથે $X$-અક્ષ પર ગતિ કરતું પ્રકાશનું કિરણ $t$ જાડાઈના માધ્યમ પર આપાત થાય છે. જે વિસ્તારમાં પ્રકાશ પડે છે ત્યાં વક્રીભવનાંક એવી રીતે બદલાય છે કે જેથી $(dn/dy) > 0$ થાય. માધ્યમની બીજી બાજુએ પ્રકાશનું કિરણ કેવી રીતે બહાર આવશે?

સમજાવો કે કેવી રીતે કોર્પસ્ક્યુલર (કણ) સિદ્ધાંત પ્રકાશની ઝડપ માધ્યમમાં,જેમ કે પાણીમાં,શૂન્યાવકાશ કરતા વધારે હોવાનું અનુમાન કરે છે. શું આ અનુમાન પાણીમાં પ્રકાશની ઝડપના પ્રાયોગિક નિર્ધારણ દ્વારા પુષ્ટિ પામે છે? જો નહીં,તો પ્રકાશનું કયું વૈકલ્પિક ચિત્ર પ્રયોગ સાથે સુસંગત છે?

હ્યુગેન્સના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને સમતલ તરંગ અગ્ર માટે $\tau$ સમયે નવું તરંગ અગ્ર કેવી રીતે મેળવવું તે સમજાવો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo